Ég fékk nýjan yfirlestur á handritið mitt um daginn, líklega minn síðasta fyrir utan lokayfirferðina frá ritstjóranum mínum hjá Forlaginu.
Það var margt merkilegt sem kom upp í þessum lestri, og eiginlega allt saman í fyrsta hluta bókarinnar. Sá hluti hafði þá legið ósnertur í ansi langan tíma, á meðan ég reyndi að þræða leiðina í átt að endinum og láta allt saman ganga upp og allar persónur haga sér temmilega eðlilega (þó ekki of). Ég hafði hingað til talið fyrsta hlutann því sem næst settan í stein. Hann var undirstaðan sem öllu hinu bákninu var tyllt ofan á. Hann er svo sem ennþá sú undirstaða, en það var merkilegt að sjá og rifja upp hve lengi ég vafraði villuráfandi um landslag bókarinnar á meðan ég var að skrifa fyrstu 100 blaðsíðurnar eða svo. Prófaði eitt og annað, fór í ýmsar áttir, og stakk niður hinum og þessum persónum sem sumar tóku við sér og gerðu eitthvað, aðrar ekki.
Á meðan ég stóð í þessum fyrstu skrifum, fyrir svo löngu síðan, var ég nefnilega í raun enn að reyna að komast að því um hvað bókin væri, hvert sagan ætlaði sér og hverjar persónurnar voru. Þetta var þannig bók, að minnsta kosti svona fyrst um sinn. Svona bók sem þú ferð af stað með áður en þú ert fyllilega búinn að átta þig á því hvað þú ert að reyna að gera. Kannski byrja flestar bækur svoleiðis, en núna veit ég allavegana um hvað bókin er, og það er gott. Það kom því þeim mun meira á óvart þegar mér var bent á allt óþarfa brakið og dótið sem ég hafði mátað og prófað á sínum tíma í leit að svörum. Allt of mikið af því lá bara ennþá þarna. Ég var eins og húsasmiður sem hefur slórað svo lengi við verkið að það er líkt og stillansinn sé orðinn partur af húsinu, ekki bara stoðgrind sem þarf á endanum að rífa. Það var semsagt kominn tími á ærlega tiltekt, sem er það sem ég hef verið að brasa við undanfarinn mánuð.
Hverju sem því líður þá er ég núna búinn að undirrita útgáfusamning við Forlagið fyrir bókina, og mun hún koma út í haust. Þetta verður mín fyrsta jólabók. Ákveðið spennufall þar, jafnvel þótt ég hafi auðvitað verið að vinna með ritstjóranum mínum í einhver ár með einmitt þetta markmið í huga. Blessunarlega hafa þau hjá Forlaginu alltaf verið til í að lesa aftur, sem er allt annað en sjálfsagt í svona löngu ferli.
Ég er reyndar líka með smásögu í nýjasta hefti Tímarits Máls og menningar, sögu í lengri kantinum sem heitir Íslendingar. Í fullum trúnaði þá er hún unnin upp úr skrifum sem féllu til við ritun nýju bókarinnar. Hugmynd sem mér fannst ég þurfa að kafa ofan í en sá á endanum að þjónaði ekki frásögninni sem heild, eða átti ekki endilega heima í henni. Ég er glaður að TMM hafi skotið skjólhúsi yfir þau skrif.
TIl viðbótar á ég líka stutta sögu í væntanlegu þrjátíu ára afmælishefti ritlistardeildar Glasgow háskóla, þar sem ég sótti mér námslánaskuld fyrir lífstíð á árunum 2011-2013. Afmælinu verður fagnað með pompi og pragt um mánaðarmótin, en því miður verð ég fjarri góðu gamni. Gaman samt að fá að vera með í útgáfunni, ekki síst þökk sé ötulu starfi ofurtöffarans Larissu Kyzer, sem þýddi skrifin sem um ræðir fyrir mig í snatri.
Já, og svo fékk ég listamannalaun. Sex mánuði. Það eru fyrstu ritlaunin mín í nokkur ár. Til að nýta þau sem best er ég búinn að færa mig úr kytrunni minni í Þjóðarbókhlöðunni og aftur í Gröndalshús í Grjótaþorpinu, og sit þar nú alla virka morgna við skrifin til hádegis, áður en ég stekk á vakt í Bóksölu stúdenta. Ég ímynda mér að margir geti ekki hugsað sér slíkt fyrirkomulag, að þurfa sífellt að hlaupa frá handritinu rétt þegar maður er kominn á flug, en fyrir mig hefur það hentað ágætlega. Það er alltaf eitthvað eftir í tankinum til næsta dags. Tímapressan rekur mig að skrifborðinu strax í bítið og ég veit um leið hvar ég skildi við allt þegar ég neyddist til að loka skjalinu daginn áður til að verða ekki of seinn í vinnuna. Þar að auki er ég búinn að gulltryggja mér amk 4 tíma á dag þar sem ég er ekkert að hugsa neitt um skrifin, á meðan ég brugga latte og eltist við bækur í hillunum í Bóksölunni.
Ég hef nefnilega mikla trú á mikilvægi þess að gefa sér tíma á degi hverjum til að hugsa ekkert um að skrifa. Að leyfa því sem þú ert nýbúinn að festa á blað að krauma á bakhellu undirmeðvitundarinnar. Að sama skapi gerir þetta fyrirkomulag mér kleift að vera í hálfu starfi sem höfundur í tólf mánuði ársins, frekar en að vera í heilu starfi í sex, auk þess sem viðvarandi afkomukvíðinn sem hefur yfirleitt einkennt launatímabil mín hjá sjóðnum liggur í dvala á meðan ég hef hlutastarf sem léttir á öllum þeim gjöldum sem fylgja því að greiða sjálfum sér laun og að standa báðum megin við borðið þegar kemur að lífeyrissjóðs- og séreignargreiðslum.
Í grunninn er ég samt bara ekki allnighter gæi. Ég hef aldrei verið góður í því að vinna í einhverri svaka törn á síðustu stundu og öfundaði oft vini mína í háskólanáminu úti sem voru færir um það, eyddu jafnvel heilum sólarhingi í ritverinu daginn fyrir skiladag og héldu sér gangandi með því að kíkja inn á klósett og fá sér nös. Yfirleitt fengu þessir félagar mínir jafnvel betri einkunnir en ég fyrir verkefnin sín, enda eldklárir, en ég vissi betur en að reyna að leika þetta eftir. Til að hlutirnir gangi upp hjá mér þarf ég að eiga í föstu og reglubundnu sambandi við handritið mitt, geta kíkt á það á degi hverjum (eða svo gott sem) og fært til nokkrar kommur eða bætt við svona 3-500 orðum (á góðum degi).
Það helsta sem ég sakna þó við að hafa ekki frítímann eftir hádegi er að það gefur mér minni tíma til skrifa eins og þessara, sem geta verið svo góð og nærandi fyrir sálina. Þegar þú stendur í því ferli að skrifa skáldsögu, sem allavegana í mínu tilviki getur tekið einhver ár, þá er það ótrúlega gefandi að eiga sér rými þar sem þú getur hent einhverju út í kæruleysi, leyft þér að hripa eitthvað niður og ýta á send án þess að liggja yfir hverju orði og þrauthugsa hverja pælingu. Hér hef ég nefnilega gefið sjálfum mér leyfi til að skrifa eins óvandað og ég vil. Ef það er ekki nú þegar augljóst.
